20 trường đại học “tốp trên” được tham gia kiểm định chất lượng đợt đầu từ năm 2005 - 2008 là ĐH Khoa học xã hội và Nhân văn (ĐH Quốc gia Hà Nội); ĐH Kinh tế quốc dân; ĐH Nông nghiệp 1; ĐH Thương mại; ĐH Ngoại thương; ĐH Bách khoa (ĐH Quốc gia TPHCM); ĐH Sư phạm kỹ thuật TPHCM; ĐH Nông lâm TPHCM; ĐH Sư phạm TPHCM; ĐH dân lập Văn Lang; ĐH Kỹ thuật công nghiệp (ĐH Thái Nguyên); ĐH Hàng hải; ĐH dân lập Hải Phòng; ĐH Vinh; ĐH Sư phạm (ĐH Huế); ĐH Bách khoa (ĐH Đà Nẵng); ĐH Nha Trang; ĐH Đà Lạt, ĐH Cần Thơ.

Tuy nhiên, đến năm 2009, theo kết quả của Hội đồng quốc gia kiểm định chất lượng giáo dục (KĐCLGD) thì trong số 20 trường ĐH được kiểm định chất lượng, không trường nào đạt mức độ cao nhất (mức độ 3), chỉ có 16 trường đạt mức độ 2 và 4 trường ở mức độ 1.

GS.VS Phạm Minh Hạc, nguyên Bộ trưởng Bộ GD-ĐT, thành viên Hội đồng thẩm định, cho biết: “Kết quả kiểm định cho thấy, không có một trường ĐH nào ở Việt Nam đạt chuẩn cơ sở vật chất như nhà học, phòng thí nghiệm, giáo trình... Ví dụ ĐH Bách khoa Hà Nội là trường có thư viện điện tử đầu tiên của Việt Nam nhưng vẫn không đủ máy tính để phục vụ sinh viên. Bên cạnh đó, đội ngũ giảng viên thìvừa thiếu về số lượng, vừa yếu về chất lượng. Các trường mới chỉ đạt hơn 80% yêu cầu của tiêu chí. Thậm chí chỉ có 3 trường ĐH mới đạt khoảng 50-60% yêu cầu của các tiêu chí đánh giá.

Ngay thời điểm đó, Cục phó Cục Khảo thí và KĐCLGD Phạm Xuân Thanh cho biết, theo hệ thống tiêu chí kiểm định của Bộ GD-ĐT, cấp độ 1 rất dễ đạt nhưng cấp độ 3 lại rất khó. Trung bình 2-3 năm là trường có thể đạt được 1 cấp độ và chừng 10 năm là đạt được cấp độ cao nhất và có thể kiểm định ở cấp độ quốc tế. Việc không trường nào đạt được cấp độ 3 là do các trường chưa nỗ lực đến mức đó. Bộ sẽ có cơ chế khuyến khích các trường đạt cấp độ cao hơn”.

Tại hội thảo sơ kết công tác KĐCLGD Bộ GD-ĐT vừa tổ chức cuối tháng 11 vừa qua, nhiều trường ĐH, CĐ đề nghị Bộ phải công khai kết quả 40 trường ĐH đã được kiểm định ngoài.

Trả lời tại hội nghị, ông Phạm Xuân Thanh, Cục phó Cục Khảo thí và KĐCLGD, cho biết: “Hiện nay, Bộ đang hoàn thiện các hệ thống văn bản pháp lý để phân quyền, trách nhiệm rõ ràng cho các cấp. Sau khi có đầy đủ các văn bản, Cục sẽ công bố đầy đủ danh sách tất cả các trường đã đánh giá ngoài, tự đánh giá và chưa thực hiện đánh giá. Vì vậy, những trường đã được kiểm định trước đây phải chờ ban hành quy định mới rồi mới được xem xét công nhận.

Chậm hơn khối ĐH, đến thời điểm này mới chỉ có 40% trường CĐ đang hoàn thành tự đánh giá chất lượng và chưa có trường nào được đánh giá ngoài. Đến nay đã có 114 trên 224 trường gửi kế hoạch tự đánh giá, 85 trường hoàn thành báo cáo tự đánh giá lần 1. Vì sao chưa có trường CĐ nào được đánh giá ngoài? Cũng theo ông Thanh: “Mặc dù số lượng các trường ĐH, CĐ báo cáo tự đánh giá gửi về Bộ khá nhiều nhưng đến nay mới chỉ có khối các trường ĐH được triển khai đánh giá ngoài. Lý do chưa triển khai với khối các trường CĐ là còn chờ thành lập tổ chức KĐCLGD. Ngoài ra, để tiến hành đánh giá ngoài còn phải chờ mức chi cho công tác KĐCLGD. Hiện Bộ GD-ĐT và Bộ Tài chính đang phối hợp để đưa ra hướng dẫn về mức chi và nguồn kinh phí để có thể triển khai sớm trong năm 2011”.

Khó khăn nhất mà các trường gặp phải trong công tác tự đánh giá, lãnh đạo Cục khảo thí cho biết, trong quá trình kiểm tra, tự đánh giá cũng đã phát hiện ra không ít các vấn đề mà nhà trường “quên” chưa triển khai. Rõ nhất là việc trường CĐ, ĐH đều được yêu cầu công bố công khai số liệu sinh viên sau tốt nghiệp có việc làm nhưng đến nay rất ít trường làm được vì thiếu đội ngũ, hệ thống theo dõi. Nếu có số liệu này các trường mới có căn cứ để xác định chất lượng đào tạo của các ngành, các khoa. Một tiêu chí nữa nhiều trường gặp phải là chưa có hội đồng trường là tổ chức để đảm bảo tính dân chủ trong cơ sở giáo dục và quy chế hoạt động trường. Ngoài ra, khi kiểm định cũng thấy rõ các tiêu chí về cơ sở vật chất, ký túc xá của trường CĐ còn thiếu rất nhiều và để đạt được theo tiêu chí đề ra các trường phải nỗ lực hết sức.

Hồng Hạnh