Trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Nguyễn Bỉnh Khiêm - nơi đào tạo cán bộ miền núi và vùng cao, là một trong số ít các trường thuộc hệ thống trường chuyên biệt của tỉnh Thái Nguyên.
          Năm 1995, trường được thành lập với tên gọi là Trường Dân tộc Nội trú huyện Võ Nhai. Đến năm 1997 được nâng cấp thành trường Phổ thông Dân tộc Nội trú tỉnh Thái Nguyên theo quyết định số 2216/QĐ-UB ngày 16/9/1997 của UBND và từ 11/9/2007 trường mang tên Phổ thông Dân tộc Nội trú Nguyễn Bỉnh Khiêm theo quyết định số 1827/QĐ-UBND của UBND tỉnh Thái Nguyên.

          Là trường chuyên biệt đóng tại xã Phú Thượng - huyện Võ Nhai - tỉnh Thái Nguyên, trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Nguyễn Bỉnh Khiêm tiếp nhận và đào tạo con em các dân tộc thiểu số ở tỉnh Thái Nguyên học cấp THCS với 3 đặc tính đó là: Tính Phổ thông, tính Dân tộc và tính Nội trú.
          Qua 12 năm xây dựng và trưởng thành, nhà trường thực sự là địa chỉ tin cậy của nhân dân các dân tộc trong và ngoài tỉnh. Cùng với việc giảng dạy theo chương trình phổ thông của Quốc gia, nhà trường đảm nhận việc nuôi dưỡng học sinh theo tiêu chuẩn chế độ đài thọ của Nhà nước, vì vậy những hoạt động được nhà trường luôn đặc biệt quan tâm và chú trọng thực hiện đồng thời với việc dạy văn hoá là: hoạt động tập thể ngoài giờ lên lớp, ngoại khoá, giao lưu - thực tế, hoạt động xã hội, văn nghệ - thể thao,...đã góp phần tạo sự hoàn thiện về nhân cách lứa tuổi học sinh trung học cơ sở của nhà trường.

          12 năm học qua, niềm vinh dự và tự hào bởi công sức mà đội ngũ cán bộ - giáo viên - công nhân viên nhà trường đã được cấp Đảng - Chính quyền - Ngành GD&ĐT - các tổ chức xã hội ...ghi nhận. Trường liên tục đạt danh hiệu Trường tiên tiến xuất sắc cấp Tỉnh, được Đảng bộ, chính quyền, ngành GD&ĐT, các tổ chức xã hội các cấp tặng giấy khen, bằng khen. Đặc biệt năm học học 2004-2005 và 2007-2008 nhà trường vinh dự được đón nhận bằng khen của Bộ GD&ĐT, năm học 2008-2009 được đón nhận Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ. Trong sự trưởng thành đó của nhà trường có sự trưởng thành về chuyên môn của đội ngũ giáo viên và các danh hiệu giáo viên dạy giỏi các cấp (cấp huyện, tỉnh), giáo viên được giải cao của dự án Việt - Bỉ...Với môi trường xanh - sạch - đẹp, vệ sinh và an ninh trật tự tốt - đã tạo nên một mô hình giáo dục hoàn thiện, mẫu mực của địa phương cả về hoạt động dạy - học và hoạt động xã hội khác. Bởi vậy số lượng các giải cấp huyện, cấp tỉnh về các môn văn hoá, thể thao của học sinh luôn đứng đầu các khoá học ở huyện Võ Nhai.
          Quan trọng hơn là các thế hệ học sinh được nuôi dạy, học tập từ mái trường Dân tộc Nội trú này, các em đã trở thành những cán bộ - chiến sỹ đang phục vụ quê hương và ở muôn phương của đất nước trên tất cả các mặt trận - đó là những phần thưởng quý giá, là nguồn cổ vũ lớn lao đối với đội ngũ của những người làm nhiệm vụ "Nuôi - Trồng - Chăm sóc - Bảo vệ" lớp tuổi khăn hồng ở ngôi trường đặc thù này. Nhà trường đã được công nhận đạt chuẩn Quốc gia giai đoạn 2001-2010 vào tháng 11/2009.
          Những thành tích đó là cơ sở và nền tảng để thầy - trò nhà trường tiếp tục thi đua phấn đấu vươn lên về mọi mặt để trường Phổ thông Dân tộc Nội trú Nguyễn Bỉnh Khiêm luôn xứng đáng với sự kí thác và kỳ vọng của nhân dân các dân tộc tỉnh Thái Nguyên.